Cirillo dell’Antonio i Szkoła Snycerska w Cieplicach
27 października 2026 – 21 lutego 2027
Fot. A. Podstawka
Kuratorka wystawy: Barbara Andruszkiewicz
Portrety, rzeźba sakralna, szopki bożonarodzeniowe a także wizerunki Liczyrzepy czy postaci w tradycyjnych śląskich strojach ludowych oglądać będzie można na wystawie poświęconej słynnej Szkole Snycerskiej działającej w Cieplicach w 1. połowie XX w. oraz najwybitniejszemu artyście z nią związanemu – włoskiemu rzeźbiarzowi Cirillo dell’Antonio. Wystawa zostanie otwarta dla publiczności 27 października – dokładnie w 150. rocznicę urodzin artysty.
Powołana w 1902 r. Szkoła Snycerska w położonym nieopodal Jeleniej Góry uzdrowisku Cieplice (obecnie część Jeleniej Góry) powstała jako remedium na kryzys lokalnego rękodzielnictwa, z którego niegdyś słynęły Karkonosze. Podniesienie poziomu wykonywanych prac oraz zaznajomienie rzemieślników z aktualnymi trendami miały pomóc im konkurować z innymi ośrodkami, a także z seryjnie produkowanymi wyrobami z gipsu i masy papierowej. Szybko okazało się jednak, że do Cieplic przybywają również uczniowie z dalszych zakątków Śląska i spoza regionu, zainteresowani kształceniem w zakresie rzeźby w drewnie.
W 1904 r. pracę nauczyciela rysunku i rzeźby figuralnej rozpoczął w szkole Cirillo dell’Antonio (1876–1971), przybysz z Południowego Tyrolu – regionu słynącego do dziś z wielowiekowych tradycji snycerskich. Dell’Antonio był także przedstawicielem społeczności ladyńskiej, liczącej obecnie około 35 tysięcy osób mniejszości etnicznej zamieszkującej kilka dolin w Dolomitach i posługującej się własnym językiem.
Dzięki talentowi i zdolnościom pedagogicznym dell’Antonia i pozostałych nauczycieli szkoła rozkwitała, realizując zamówienia na elementy wyposażenia kościelnego i meble, tworząc portrety, rzeźby kameralne, a także pamiątki. Dobrą passę przerwała I wojna światowa i będący jej konsekwencją kryzys gospodarczy. Walcząca o przetrwanie szkoła szukała nowych źródeł dochodu, wykonując nagrobki i pomniki poświęcone ofiarom wojny, ale także kreując popyt na nowe lub przypomniane typy realizacji: szopki bożonarodzeniowe i drewniane drogowskazy. Jednocześnie podejmowano próby dostosowania tradycyjnego rzemiosła do nowych czasów, projektując m.in. nowoczesne meble o subtelnej dekoracji.
Po 1933 r. szkoła funkcjonowała w nowych realiach politycznych, dostosowując się do wymogów narodowosocjalistycznego państwa, z którym jej dyrektor początkowo wiązał również nadzieje na poprawę sytuacji placówki. II wojna światowa przyniosła jednak stopniowy regres szkoły – odpływ powoływanych na front uczniów i nauczycieli oraz coraz większe ograniczenie jej działalności. Szkoła Snycerska w Cieplicach zakończyła działalność w 1946 r. Po przejęciu jej budynku i wyposażenia przez polską administrację wkrótce utworzono w jej murach Państwową Szkołę Przemysłu Drzewnego.
Wystawa prezentuje twórczość Cirilla dell’Antonia z okresu jego pobytu na Śląsku, a także prace pozostałych wykładowców oraz uczniów i uczennic Szkoły Snycerskiej w Cieplicach. Znalazły się na niej zarówno niesygnowane dzieła powstałe w czasie nauki w szkole, jak i prace nauczycieli oraz te ukazujące dalsze, indywidualne drogi artystyczne absolwentów, m.in. Ernsta Rülkego, Franza Wagnera, Heinricha Moshagego, Waltera Vollanda, Elsbeth Siebenbürger i Helmuta Benny.
Konferencja prasowa ↡
Fot. A. Podstawka
↡ Wybrane wydarzenia towarzyszące wystawie
■ Oprowadzania kuratorskie
15.11 | 6.12 | 19.12 | 30.12 | 13.02 | 21.02 — g. 13.00
■ Wykłady
— 7.11, g. 13.00 — Od pamiątki do dzieła sztuki. Szkoła Snycerska w Cieplicach
Prowadzenie: Barbara Andruszkiewicz, wstęp wolny
— 21.11, g. 12.00 — Zło absolutne. Artyści wrocławscy i śląscy na usługach nazistowskiej propagandy w lat 30. i pocz. 40. XX w.
Prowadzenie: dr hab. Piotr Oszczanowski, wstęp wolny
— 16.01, g. 12.00 — Cirillo dell’Antonio – z Val Gardena do Karkonoszy
Prowadzenie: Barbara Andruszkiewicz, wstęp wolny
— 20.02, g. 12.00 — Ciepło – cieplej – Cieplice! Opowieść o uzdrowiskowym mieście na przełomie XIX i XX w.
Prowadzenie: Małgorzata Lewińska, wstęp wolny
■ Zajęcia dla dzieci i młodzieży
— 7.11, g. 12.00 — Pan Cirillo, krasnale i zwierzęta
Zajęcia dla dzieci 3–5 lat, prowadzenie: Sławomir Ortyl
Wstęp z biletem w cenie 10 zł, zapisy
— 15.11, g. 11.00 — Ręka czy maszyna? Tajemnice Szkoły Snycerskiej
Warsztaty plastyczne dla dzieci w wieku 6–12 lat, prowadzenie: Evelina Kachynska
Wstęp z biletem w cenie 10 zł, zapisy
— 5.12, g. 15.00 — Arkana rzeźbionego portretu. Inspiracje pracami Cirilla dell’Antonia
Warsztaty plastyczne dla młodzieży i dorosłych, prowadzenie: Grzegorz Nowak
Wstęp z biletem w cenie 10 zł (młodzież 14–18 lat) lub 20 zł (dorośli), zapisy
— 17.01, g. 11.00 — Tajemnice rzeźbiarzy
Warsztaty plastyczne dla dzieci w wieku 6–12 lat, prowadzenie Karolina Rzepka
Wstęp z biletem w cenie 10 zł, zapisy
Zapisy na zajęcia w tygodniu poprzedzającym wydarzenie: tel. 71 372 51 48 lub edukacja@mnwr.pl
■ Lekcje i warsztaty dla grup zorganizowanych
— ABC rzeźby – lekcja muzealna dla przedszkolaków i dzieci z klas III–VI SP
— Spotkanie z krasnalami – warsztaty dla przedszkolaków i dzieci z klas I SP
— Małe jest piękne – zwierzyniec miniaturowych sworzeń – warsztaty muzealne dla przedszkolaków i dzieci z klas I–III SP
— W krainie Ducha Gór – lekcja muzealna dla dzieci i młodzieży klas IV–VIII SP
— Rzeźba użytkowa I poł. XX w. – lekcja muzealna dla młodzieży klas VI–VIII szkół podstawowych i średnich
Przygotowania do wystawy ↡
Fot. M. Lorek