26 kwietnia – 13 czerwca 2010
Kuratorzy wystawy: Mariusz Hermansdorfer, Józef Chrobak
Ławki, manekiny z Umarłej klasy, fragmenty dekoracji z Kurki wodnej, Nadobniś i koczkodanów i innych spektakli Tadeusza Kantora oraz zestaw jego obrazów i „teatralnych” rysunków można oglądać na wystawie przygotowanej w 20. rocznicę śmierci artysty. Atrakcją będą mało znane filmy – zapisy wczesnych przedstawień oraz niepokazywane nigdy fotografie.
Wystawę otwierają fragmenty zrekonstruowanych w latach 80. dekoracji do spektakli W małym dworku (1961) i Wariat i zakonnica (1963) według Witkacego. Pierwsze przedstawienie należy do nurtu „teatru informel”, którego zasadą było traktowanie aktorów na równi z przedmiotami i pozbawienie ich cech indywidualnych, drugie powstało w momencie, kiedy artysta realizował koncepcję „teatru zerowego”, czyli pozbawionego akcji.
Z autentycznych obiektów pokazane zostaną szatnia z Nadobniś i koczkodanów (wg Witkacego, 1972), Kurka wodna z Kurki wodnej (wg Witkacego, 1967). Można też zobaczyć słynne ławki i manekiny z Umarłej klasy, jednak będą to dekoracje „grające” w tym spektaklu w latach 80. – te wcześniejsze z 1975 r. nie zachowały się. Do zestawu scenografii przywiezionej w Krakowa Muzeum Narodowe we Wrocławiu dołącza kilkanaście obrazów i kilkadziesiąt rysunków.
„Rysunki, które mamy w naszych zbiorach powstawały właśnie przy okazji realizowania poszczególnych spektakli i są szkicami do kreowanych później scenografii i sytuacji scenicznych” – tłumaczy Mariusz Hermansdorfer, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Wśród rysunków jest projekt „ludzi – ubrań” z W małym dworku oraz projekt kurnika do spektaklu Nadobnisie i koczkodany. O przeznaczeniu kurnika możemy przeczytać w dopisku na rysunku: „Aktor gra w kurniku szybko tracąc wszelki prestiż akademicki”.
Z notatek umieszczanych przez Kantora na tych pracach możemy dowiedzieć się więcej o jego pierwszych pomysłach na spektakle, na poszczególne sceny, a także o przeznaczeniu elementów dekoracji np. „maszyna tortur” miała służyć „do robienia na scenie wrzawy, hałasu, zamętu…”, Kurka wodna „zostaje wrzucona do wanny, żadnego symulowania grą – ma być prawdziwa woda. Gorącą wodę dolewa się wiadrami…”
Obrazy zaprezentowane na wystawie powstały w okresie od końca lat 40. do 60., pokazują ewolucję malarskiej twórczości Kantora od poszukiwań figuralnych późnych lat 40. przez informel, taszyzm, aż po ambalaże lat 60. „Informel ujawniał bezradność człowieka wobec rzeczywistości, zagubienie, piekło przeżyć wewnętrznych (…). Inspiracji do ambalaży dostarczają inscenizacje teatralne. Na płótnach pojawiają się koperty, torby o nieznanym przeznaczeniu i zawartości, parasole” (cytat z książki Między ekspresją a metaforą Mariusza Hermansdorfera).
Na wystawie nie zabraknie również filmów – zapisów wcześniejszych spektakli Kantora, będą też pokazane nieznane fotografie z Małego dworku, Szewców – wystawionych w Paryżu w 1972 r. – i realizacji operowych Tadeusza Kantora Don Kichota i Zamku księcia Sinobrodego.
Wystawie towarzyszy katalog.
Współorganizator:
15 maja 2010 – „Wokół Kantora” | NOC MUZEÓW
22, 28 maja, 11 czerwca – pokazy filmów o Tadeuszu Kantorze i jego twórczości