Joanna Kuciel-Frydryszak, której kandydaturę do nagrody zgłosiło Muzeum Narodowe we Wrocławiu, uhonorowana została wyróżnieniem Laur Wrocławia 2026. Statuetka trafiła również do Grupy LUXUS!
Nagroda, przyznawana od 2010 r. przez Towarzystwo Miłośników Wrocławia, stanowi wyraz szczególnego uznania dla osób i instytucji, które w sposób wybitny zasłużyły się dla stolicy Dolnego Śląska, a także aktywnie działających na rzecz jego rozwoju, kultury, nauki czy pogłębiania wiedzy o jego historii.
Joanna Kuciel-Frydryszak jest obecnie jedną z najbardziej rozpoznawalnych i uznanych pisarek w Polsce, głównie dzięki sukcesowi jej dwóch bestsellerowych książek – „Służące do wszystkiego” oraz „Chłopki. Opowieść o naszych babkach”. To przełomowe reportaże herstoryczne, popularyzujące na skalę krajową wiedzę o losie kobiet z niższych warstw społecznych w XX wieku i ich niewidzialnej pracy.
Z kolei dotychczasowy dorobek Joanny Kuciel-Frydryszak – w tym tytuł Wrocławianki Roku 2023, prestiżowe nagrody (m.in. im. Teresy Torańskiej, O’lśnienia Onetu, Nagroda Miasta Krakowa czy Bestsellery Empiku) oraz liczne nominacje, w tym do Nagrody Nike i Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego – potwierdzają ogromną wagę i oddźwięk społeczny jej pracy pisarskiej i dokumentacyjnej.
Fot. M. Lorek
„Nie abstrakcja, lecz atrakcja!” – tak o zgłoszonej przez Muzeum Narodowe we Wrocławiu Grupie LUXUS, również uhonorowanej Laurem Wrocławia, pisze kustosz Anna Chmielarz.
Twórczość legendarnej wrocławskiej Grupy LUXUS to jedno z najważniejszych i najciekawszych zjawisk artystycznych w polskiej sztuce przełomu lat 80. i 90. XX w. Początki formacji sięgają 1981 r. i słynnej „pracowni 314” PWSSP we Wrocławiu (dzisiejszej Akademii Sztuk Pięknych), gdzie w atmosferze twórczego fermentu i „działalności towarzyskiej” młodzi adepci studiowali pod okiem prof. Konrada Jarodzkiego. Grupę współtworzyli: Paweł Jarodzki (lider i pomysłodawca nazwy), Bożena Grzyb-Jarodzka, Ewa Ciepielewska, Artur Gołacki, Marek Czechowski, Szymon Lubiński, Jerzy Kosałka, Stanisław Sielicki, Małgorzata Plata oraz Jacek Jankowski.
W 1982 r. artyści zaczęli własnoręcznie wydawać artzin „Magazyn Luxus”. Kolejne numery ukazywały się w nakładzie zaledwie kilku bądź kilkunastu egzemplarzy, tworzonych w technikach szablonu, rysunku i grafiki – nierzadko na zadrukowanym jednostronnie papierze komputerowym wynoszonym z ZETO.
Wystawom Grupy LUXUS – konsekwentnie nazywanym przez artystów „pokazami” – towarzyszyła niecodzienna, przyciągająca tłumy oprawa: koncerty zaprzyjaźnionych zespołów, prelekcje, filmy bezkamerowe oraz działania performatywne. Wykorzystując przedmioty gotowe (ready-mades), twórcy kolektywnie budowali rozbudowane instalacje, nieustannie grając z wszelkimi konwencjami. Na przestrzeni czterech dekad zdążyli m.in. namalować we Wrocławiu panoramę świata, zbudować miasto z odpadów, przygotować wyroby cukiernicze o przedłużonym terminie trwałości czy wreszcie… podnieść Polskę.
Jak sami pisali w 2013 r. przy okazji wystawy „Magazyn Luxus” we wrocławskim MWW: „Od ponad 30 lat Grupa LUXUS skupia swoją aktywność na gromadzeniu, pomnażaniu i zabezpieczaniu wszelkich przejawów dobrobytu i szczęścia. Działalność ta nie dotyczy tylko przedmiotów, ale też myśli i idei oraz wyabstrahowanych stanów emocjonalnych”.
W myśl hasła „Nie abstrakcja, lecz atrakcja” luxusowcy byli orędownikami sztuki popularnej – dostępnej dla każdego, „w pełnym, nieścieralnym kolorze”. Odwołując się do zachodniej kultury masowej, chętnie sięgali po technikę szablonu, czerpali z tradycji dadaistycznego kolażu, posługiwali się pastiszem i bezkompromisową ironią. Znakiem rozpoznawczym ich wystąpień była inteligentna artystyczna prowokacja wycelowana w absurdy rzeczywistości. Czerpali z codzienności, bieżących wydarzeń, popkulturowych mitów i marzeń o konsumpcyjnym raju. Pełna ekspresji twórczość grupy afirmowała życie, a zarazem celnie kontestowała zastany porządek polityczny, społeczny i obyczajowy.
Artyści Grupy LUXUS współtworzyli niezależną scenę kulturalną Wrocławia, będąc blisko związanymi ze środowiskiem muzycznym i zespołami takimi jak Miki Mousoleum, Kormorany czy De Musk. Do dziś pozostają aktywnymi animatorami życia artystycznego w mieście. Nieżyjący już lider grupy Paweł Jarodzki oraz Stanisław Sielicki zapisali się w historii także jako wybitni pedagodzy – profesorowie wrocławskiej ASP.
Ich dorobek to bezcenna opowieść o pokoleniu, które wspólnie przeszło przez doświadczenie ustrojowej, gospodarczej i kulturowej transformacji, niosąc nadzieję na życie w lepszym świecie. Działalność Grupy LUXUS nieustannie przypomina o wolności, odwadze, sile wyobraźni oraz mocy wspólnoty. Wciąż chroni nas przed utratą poczucia humoru, ucząc społecznej wrażliwości, a przede wszystkim – zbawiennego dystansu do świata i nas samych.
Od 1984 r. Grupa LUXUS brała udział w niezliczonych wystawach w kraju i za granicą. Prace jej członków znajdują się dziś m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Współczesnego Wrocław, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Śląskiego w Katowicach, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie, Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki oraz w prestiżowych kolekcjach prywatnych.
Laury Wrocławia i Diamenty Wrocławia rozdano 22 września 2026 podczas uroczystej gali w Klubie Muzyki i Literatury. Serdecznie gratulujemy wszystkim osobom oraz instytucjom nagrodzonym podczas tej uroczystości!