W 1908 r. cieplicki fabrykant i filantrop Eugen Füllner zwrócił się do miejscowej Szkoły Snycerskiej z nietypowym zamówieniem. Podczas pobytu w Sztokholmie widział drewniane drogowskazy w formie ludzkich postaci wskazujących drogę i zapragnął podobnych do założonego przez siebie parku w Cieplicach – dzisiejszego Parku Norweskiego.
W Muzeum Narodowym we Wrocławiu znajdują się dwie niezwykle wierne, powstałe w XIX w., kopie włóczni św. Maurycego. Wyróżniają się starannością wykonania i dbałością o detale. Według zachowanych dokumentów były one darem Muzeum Królewskiego w Berlinie dla zbiorów wrocławskich przekazanym ok. 1861 r.
Fot. M. Lorek oraz Gabinet Dokumentów MNWr
Ponieważ na Śląsku była to wówczas nowość, wśród starszych uczniów szkoły zorganizowano konkurs. Do realizacji wybrano dwa projekty. Jeden przedstawiał ucznia wskazującego drogę do osiedla robotniczego, drugi – Liczyrzepę-żniwiarza, który podczas ostrzenia kosy wskazywał kierunek na Podgórzyn. Na jego drogowskazie zapisano w śląskim dialekcie: „No Gierschdurf en Schtunde” – „Do Podgórzyna godzina”.
Pierwsze drogowskazy, wykonywane z pełnych pni, były jednak drogie. Prawdziwy sukces przyszedł dopiero w latach 20. XX w., kiedy szkoła opracowała znacznie tańsze, płaskie formy, niewymagające tak dużo drewna. Barwne, syntetyczne, często dowcipne i nieco rubaszne drogowskazy, szyldy i znaki ostrzegawcze okazały się prawdziwym hitem.
Wzory z Cieplic rozpowszechniły się w całych Niemczech i były chętnie kopiowane przez innych twórców. Szczególnie mocno wpisały się w krajobraz Szklarskiej Poręby, którą pomysłowymi drogowskazami wypełnił absolwent cieplickiej szkoły, rzeźbiarz Helmut Benna.
Do dziś zachowały się zaledwie dwa znane nam drogowskazy – i to jedynie częściowo lub w zmienionej formie: drogowskaz Helmuta Benny związany z hutą „Józefina” oraz drogowskaz Hansa Brochenbergera w Janowicach Wielkich. Co ciekawe, obecnie – zwłaszcza w Szklarskiej Porębie – tradycja rzeźbionych drogowskazów zaczyna odżywać.
Archiwalne fotografie i zachowane do dziś realizacje drogowskazów oglądać będzie można na wystawie czasowa „Maestro i uczniowie. Cirillo dell’Antonio i Szkoła Snycerska w Cieplicach” [27.10.2026–21.02.2027]. Zapraszamy!
Barbara Andruszkiewicz, kuratorka wystawy
■ Zoom na muzeum – zapraszamy również do lektury innych tekstów ➸