15 stycznia tego roku minęła setna rocznica śmierci Eugeniusza Zaka (1884–1926) – wybitnego malarza i pedagoga działającego w Polsce i we Francji, współzałożyciela Stowarzyszenia Artystów Polskich „Rytm”, twórcy związanego z kręgiem École de Paris, ugrupowaniem Formistów, właściciela Galerii Zak w Paryżu.
Artysta uczył się m.in. w École des Beaux-Arts w Paryżu w pracowni Jeana-Léona Gérôme’a oraz w Académie Colarossi u Alberta Besnarda . W Monachium natomiast dołączył do prywatnej szkoły prowadzonej przez słoweńskiego realistę Antona Ažbego. Był artystą cenionym, lubianym a jego twórczość była prezentowana na wielu prestiżowych wystawach w Polsce i na świecie.
Charakterystyczną cechą malarstwa Eugeniusza Zaka jest niezwykła zdolność interpretowania i łączenia różnorodnych konwencji, która pozwoliła mu jednak wypracować indywidualny, łatwo rozpoznawalny styl. Echem podroży do Włoch była fascynacja malarstwem mistrzów quattrocenta – przede wszystkim twórczością Sandra Boticellego, ale również Leonarda Da Vinci, Rafaela, czy Michała Anioła.
Z kolei wielokrotne pobyty artysty w Bretanii zaowocowały inspiracjami sztuką nabistów Maurice’a Denisa i Paula Gauguina. W twórczości Zaka można odnaleźć również wpływ malarstwa Pierre’a Puvisa de Chavannesa, niebieskiego i różowego okresu twórczości Pabla Picassa, czy konwencji portretowej Amadeo Modiglianiego.
Kompozycje Zaka wyróżniają się wyrafinowaną gamą kolorystyczną, niezwykłym rytmem, lekkością, miękkością i świetlistością form. Wyjątkową inspiracją była dla niego twórczość Paula Cézanne’a. W jednym z wywiadów tak o tym opowiadał:
Cézanne tworzy z barwnej plamy – zbitą masę brył. Tak powstał mój program: dać bryłę, określić ją formalnie i zamknąć, a równocześnie umieścić ją w atmosferze, rozlać na niej jak najbogatszą, nieuchwytną gamę tonów, otoczyć ją rytmiczną melodią światła i cienia, która jest jednocześnie wartością barwną.
Tę jedyną w swoim rodzaju melodię można odnaleźć również w pełnej subtelności i melancholii Głowie kobiety (1924) z kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu.
Anna Chmielarz, kustoszka Działu Malarstwa Współczesnego MNWr
■ Zoom na muzeum – zapraszamy również do lektury innych tekstów ➸