Od wizerunków św. Franciszka, poprzez twórczość współczesnych artystów japońskich, sztukę Ali Savashevich, wielką wystawę średniowieczną, po złotnictwo śląskich kościołów pokoju i prace włoskiego artysty związanego z Cieplicami Cirillo dell’Antonio – tak w skrócie przedstawiają się propozycje wystawiennicze Muzeum Narodowego we Wrocławiu wraz z Oddziałami na 2026 rok!
Dzieła z wrocławskich zbiorów zaprezentowane zostaną także w Lucernie, Bochum, Pradze i Nowym Jorku. Natomiast Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej – najmłodszy oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu – świętować będzie w tym roku 10. urodziny.
Plan wydarzeń muzealnych przedstawiony został podczas spotkania z dziennikarzami w hotelu The Bridge – partnera Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Konferencja prasowa była też okazją do podsumowania roku 2025, w którym padł rekord frekwencyjny – blisko 800 tysięcy zwiedzających obejrzało wystawy w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i Oddziałach! Dziękujemy!
Fot. M. Lorek
Muzeum Narodowe we Wrocławiu – wystawy w 2026
■ Medalierstwo z lat 1700–1799 w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
2.06–30.08.2026 | kuratorka: Magdalena Karnicka
Pokazane zostaną XVIII-wieczne medale, plakiety, żetony i tłoki medalowe z kolekcji wrocławskiego Muzeum Narodowego. Fani medalierstwa (i nie tylko) obejrzeć będą mogli prace takich twórców jak na przykład Jean Dassier, Matthäus Donner, Jean Duvivier, Nicolas-Marie Gatteaux, Johann Philipp Holzhaeusser czy Franz Andreas Schega. Prezentowane artefakty upamiętniają między innymi panujących i członków ich rodzin, urzędników, naukowców, pisarzy, aktorów, wydarzenia historyczne, inaugurację nowych budynków. Wiele obiektów stanowiło część serii medalierskich, wśród nich na uwagę zasługują te dotyczące władców Lotaryngii.
■ Płytki, flizy, tafelki. Ceramiczne intermezzi
9.06–30.08.2026 | kuratorka: Jolanta Sozańska
Najcenniejsze zabytkowe płytki z kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu – głównie wielobarwne hiszpańskie azulejos i błękitno-białe płytki holenderskie – można będzie zobaczyć na tej kameralnej wystawie.
Fliza (fliz) to cienka płytka z wypalonej gliny używana najczęściej do okładania ścian. Hiszpanie poznali ten sposób zdobienia architektury w X w. za pośrednictwem arabskich najeźdźców, którzy do Europy zaimportowali rodzimą tradycję. Obcy trend szybko stał się namiętnością miejscowych, a powiedzenie „no ava casa sin azulejos” (nie ma domu bez fliz) nie utraciło aktualności. Natomiast w „kraju nizin” moda na ceramiczne płytki okładzinowe pojawiła się XV w. razem z włoską majoliką. Jej dekoracyjny potencjał Holendrzy wykorzystali, licując flizami ściany, dodatkowo chroniącymi przed zabrudzeniem i zawilgoceniem. Na początku XVII w. Holandia stała się monopolistą w ich produkcji, a moda trafiła aż do Ameryki Południowej.
Wystawie towarzyszyć będzie publikacja – katalog kolekcji muzealnej.
■ Nowożytne złotnictwo śląskich kościołów pokoju
1.10–30.12.2026 | kurator: dr hab. Piotr Oszczanowski
Jednymi z najcenniejszych zabytków sztuki Śląska pozostają dwa zachowane do dzisiaj drewniane kościoły pokoju z połowy XVII w. – w Świdnicy oraz Jaworze, które konsekwentnie były uzupełniane w swym wystroju i wyposażeniu przez cały okres baroku. Ich niekwestionowany walor i oryginalność sprawiły, że w 2001 r. zostały wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Na szczególną wartość tych świątyń składa się nie tylko forma architektoniczna, ale także ich wyposażenie. Z niego zaś zasoby złotnicze, naczynia liturgiczne wydają się najmniej znane. Wystawa przypomni te zachowane do dzisiaj, specjalnie na ekspozycję wypożyczone ze świątyń luterańskich, kościołów pokoju i kolekcji muzealnych (Muzeum Narodowego w Gdańsku i we Wrocławiu, Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze, Schlesisches Museum w Goerlitz, Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym, Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy). Pokazane zostaną dzieła znanych złotników śląskich doby baroku, m.in.: Tobiasa Plackwitza, Johanna Gottloba Clementa, Johanna Carla Sigmunda Grabera i Johanna Friedricha Wendricha.
■ Maestro i uczniowie. Cirillo dell’Antonio i Szkoła Snycerska w Cieplicach
27.10.2026–21.02.2027 | kuratorka: Barbara Andruszkiewicz
Powołana w 1902 r. Szkoła Snycerska w Cieplicach miała kształcić artystów i rzemieślników pracujących w drewnie, w celu zażegnania kryzysu rękodzielnictwa spowodowanego popularnością masowo powielanych wyrobów przemysłowych wątpliwej jakości (szczególnie dewocjonaliów), odlewanych w gipsie i różnorakich sztucznych masach. W 1903 r. w szkole rozpoczął pracę pochodzący z włoskiego Tyrolu rzeźbiarz Cirillo dell’Antonio (1876–1971), pełniący w latach 1922–1940 funkcję jej dyrektora. Swoją działalnością przyczynił się do rozwoju instytucji i rozsławienia jej w całych Niemczech, m.in. poprzez odnowienie zapomnianej tradycji tworzenia rzeźbionych szopek bożonarodzeniowych. Jako pedagog wychował kilka pokoleń rzeźbiarzy, w tym liczne grono artystów aktywnych jeszcze długo po zakończeniu II wojny światowej.
Ślady prężnej działalności nauczycieli i uczniów szkoły cieplickiej odnaleźć można na obszarze całego historycznego Śląska (i nie tylko!) głównie w formie wyposażenia świątyń, ale także jako przedstawienia portretowe, nagrobki, rzeźby kameralne czy wyroby rzemiosła artystycznego.
Muzeum Etnograficzne – wystawy w 2026
■ Kazanie do ptaków. Wizerunki św. Franciszka z kolekcji prof. Franciszka Kusiaka
24.01–1.03.2026 | kuratorka: Joanna Kurbiel
Święty Franciszek z Asyżu jest głównym bohaterem wystawy zorganizowanej z okazji przypadającej w 2026 r. 800. rocznicy jego śmierci. Pokazane zostaną zbiory prof. Franciszka Kusiaka, historyka i wieloletniego wykładowcy Uniwersytetu Wrocławskiego, który od lat kolekcjonuje wizerunki swojego patrona. Zainteresowanie świętym imiennikiem wpoiła profesorowi jego matka, zapewne pod wpływem pielgrzymki, którą odbyła w wieku 16 lat do sanktuarium franciszkańskiego w Leżajsku. Na imieniny czy na gwiazdkę syn otrzymywał od niej obrazki z przedstawieniem świętego Franciszka. W dorosłym życiu sam zaczął zbierać wizerunki swojego patrona.
Na wystawie zobaczyć będzie można wizerunki świętego z Asyżu, głównie w formie grafiki dewocyjnej, ale też obrazów, rzeźb, pamiątkowych medali, znaczków pocztowych, a nawet witraży. Zaprezentowane również zostaną obrazy artystki z Roztocza Elżbiety Hałasy oraz zdjęcia wykonane przez kolekcjonera w świątyniach i muzeach w Europie dokumentujące obrazy ze świętym namalowane przez słynnych malarzy.
Ekspozycji towarzyszyć będzie publikacja.
■ Pisanki i palmy wielkanocne
14.03–12.04.2026 (kiermasz: 28.03.2026) | kuratorka: Agnieszka Szepetiuk-Barańska
Pisanki, palmy, stroiki, kartki świąteczne i inne ozdoby wykonane przez ponad 40 twórców pochodzących głównie z Dolnego Śląska i Opolszczyzny zaprezentowane zostaną na dorocznej wystawie wielkanocnej. Będzie to okazja do poznania współczesnych technik tworzenia świątecznych rekwizytów i przyjrzenia się ich rozwojowi oraz kierunkom i trendom artystycznym. Zaprezentowane zostaną pisanki zdobione różnymi technikami, m.in. batikową, rytowniczą i aplikacyjną. Będą to m.in. jajka oklejane miniaturowymi wycinankami, rdzeniem sitowia czy słomą, a także opolskie „kroszonki” czy te wykonane na motywach huculskich, suwalskich, opolskich i rzeszowskich.
■ Ala Savashevich. Twoje ciało to pole pracy
16.05–16.08.2026 | kuratorka: Marta Derejczyk
Jak procesy polityczne oraz społeczno-kulturowe wpływają na to, jak wygląda i przedstawiana jest praca kobiet oraz ich sprawczość? Jak zmienia się wizerunek kobiet w sztuce i sposób jego prezentacji? Ala Savashevich analizuje temat pracy kobiet, jej aspektów wizualnych i symbolicznych oraz związanych z nią reprezentacji. Odwołując się do przykładów historycznych i własnych doświadczeń dorastania w micie „ciężkiej pracy”, artystka prowadzi dialog z własną twórczością oraz z muzealnymi obiektami ukazującymi kobiety przy pracy.
Ala Savashevich – wrocławska artystka białoruskiego pochodzenia (rocznik 1989) tworzy rzeźby, instalacje i prace wideo. Studiowała rzeźbę w Białoruskiej Państwowej Akademii Sztuki w Mińsku oraz Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, obecnie doktorantka krakowskiej ASP. Podejmuje tematy pamięci zbiorowej i formowania tożsamości w społeczeństwach z doświadczeniem autorytaryzmu i patriarchatu. Szczególnie interesują ją mechanizmy socjalizacji do roli kobiety w systemach rodzinnych, edukacyjnych czy przez płciowy podział pracy. Przepracowując historię wyzysku i przemocy, wizualizuje także perspektywy odzyskania sprawczości, wolności oraz solidarności.
■ Życie na węglu. Ludzie, krajobrazy, dziedzictwo w obliczu transformacji energetycznej
26.09–29.11.2026 | kuratorki: Katarzyna Majbroda (UWr), Julia Szot (ME)
Życie wokół kopalni i elektrowni Turów w gminie Bogatynia na Dolnym Śląsku nie byłoby tym samym bez sąsiedztwa złóż węgla brunatnego. Przez długie lata napędzał on rozwój gospodarczo-ekonomiczny regionu oraz zbudował społeczny, kulturowy i emocjonalny stosunek do przemysłu energetycznego. W obliczu kryzysu klimatycznego i rosnącej świadomości ekologicznej świat społeczności lokalnej zmienia się. Wystawa pokaże ludzi, krajobrazy i dziedzictwo tego regionu w kontekście nadchodzących zmian.
Tytułowe życie na węglu ukazane zostanie w perspektywie międzygatunkowego sąsiedztwa ludzi, surowca, kompleksu wydobywczo-energetycznego, technologii oraz ożywionej i nieożywionej materii. To opowieść spleciona ze wspomnień i narracji lokalnej społeczności, doświadczeń, obaw i nadziei. Na wystawie można będzie zobaczyć m.in. obrazy dawnej Bogatyni, niszczejące na skraju odkrywki uzdrowisko Opolno-Zdrój czy wieś-widmo Wigancice Żytawskie, zlikwidowane u progu XXI w.
Wystawa czerpie z badań antropologicznych prowadzonych przez dr hab. Katarzynę Majbrodę, prof. UWr z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego.
■ Najpiękniejsza szopka betlejemska 2026
od 8.12.2026 | kuratorki: Joanna Burda (MDK Śródmieście), Joanna Kurbiel (ME)
Zaprezentowane zostaną szopki wykonane przez dzieci i młodzież z Dolnego Śląska, uczestniczki i uczestników XXXIV edycji Wojewódzkiego Konkursu Rzeźbiarskiego organizowanego przez Galerię Twórczości Plastycznej Młodych działającą w Młodzieżowym Domu Kultury Śródmieście we Wrocławiu. Co roku uczniowie z Dolnego Śląska mierzą się z tematem, proponując różnorodne i często zaskakujące oryginalnością pomysły interpretacyjne przedstawienia miejsca Narodzenia Pańskiego. Szopki wykonane są z różnych materiałów i w różnych
technikach: ceramiczne, ze szkła, tektury, papier mâché, plasteliny, materiałów naturalnych jak drewno, liście, kora, mech, kamienie, ale także z chleba, makaronu, ciastek czy wszelkiego rodzaju materiałów recyklingowych jak np. butelki czy płyty CD. Wyobraźnia twórców jest nieograniczona, co przyczynia się do powstania w każdej edycji konkursu nadzwyczajnych prac.
■ Galeria Sztuki Nieprofesjonalnej
ostatni kwartał roku | kuratorka: Marta Derejczyk
Prace artystów samouków związanych z Dolnym Śląskiem, takich jak m.in. Anna Binkuńska, Jarosław Furgała, Józef Lurka, Józef Mączyński, Brunon Podjaski, Władysław Sałdyka, można będzie zobaczyć na stałej wystawie sztuki nieprofesjonalnej, którą otworzy wrocławskie Muzeum Etnograficzne. Zaprezentowane zostaną najciekawsze współczesne obiekty z Działu Sztuki Ludowej ME, w zbiorach którego znajdują się prace malarskie, grafiki, rzeźby i płaskorzeźby, makiety, obiekty nawiązujące do ruchomych zabawek i plastyki obrzędowej. Kolekcja ma przede wszystkim charakter regionalny, obejmując zasięgiem obecne województwo dolnośląskie. W mniejszym zakresie reprezentowane będą też zabytki z Opolszczyzny, województwa lubuskiego, okolic Częstochowy oraz Górnego Śląska.
Otwarcie tej wystawy będzie nawiązaniem do historii instytucji – to właśnie we wrocławskim Muzeum Etnograficznym w 1981 r. otwarta została pierwsza w Polsce stała Galeria Sztuki Nieprofesjonalnej, prezentująca ok. 150 prac kilkunastu autorów.
Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej – wystawy w 2026
■ Wschód słońca na Zachodzie. Koji Kamoji, Yosiho Nakajima i Keiji Uematsu
1.03–31.05.2026 | kuratorzy: Iwona Dorota Bigos (PL), Akiko Kasuja (JP), Martin Schibli (SE)
Prezentacja twórczości trzech współczesnych artystów urodzonych w Japonii, którzy na początku swojej kariery przeprowadzili się do Europy – Koji Kamoji (ur. 1935), Yoshio Nakajima (ur. 1940) i Keiji Uematsu (ur. 1947). Wykształceni w Japonii, lecz tworzący w innym kręgu kulturowym, stali się ważnymi przedstawicielami współczesnej sceny artystycznej.
Pomimo tętniącej życiem awangardowej – obecnie legendarnej – japońskiej sceny artystycznej lat 50. i 60. XX w. wielu początkujących twórców zdecydowało się wyemigrować z Japonii do Europy czy Stanów Zjednoczonych. Kamoji, Nakajima i Uematsu wyjechali z rodzinnego kraju w okresie zimnej wojny i osiedlili się w różnych miejscach i kontekstach geopolitycznych: Polska – Szwecja – Niemcy (NRD).
Z artystycznego punktu widzenia wszystkich trzech łączy zainteresowanie filozofią i naturą, a także genealogia sztuki konceptualnej i zainteresowanie działaniami site specific z wykorzystaniem przestrzeni wystawienniczej, jednak praktyka artystyczna każdego z nich jest inna. Wystawa obejmuje różne media – od malarstwa, rysunku i rzeźby, poprzez film i fotografię, aż po performans.
■ Stulecie. W rocznicę wielkiej wystawy śląskiej sztuki średniowiecznej
31.07–30.12.2026 | kuratorka: Agata Stasińska
Wystawa w setną rocznicę ekspozycji „Schlesische Malerei und Plastik des Mittelalters” zorganizowanej przez Heinza Braunego i Ericha Wiesego na wrocławskich Szczytnikach. W owym czasie było to nie tylko wielkie wydarzenie w świecie wystawienniczym, ale przede wszystkim istotny krok dla badań nad śląską sztuką średniowieczną. Zwieńczeniem ekspozycji był wydany trzy lata później monumentalny katalog, który do dziś stanowi bezcenne źródło wiedzy dla badaczy tej epoki.
Współczesnego widza z pewnością zainteresuje ukazanie zmian, jakie przez ostatnie sto lat zaszły zarówno w badaniach nad śląską sztuką średniowieczną, jak i w rozwoju muzealnictwa. Ciekawa również będzie wielowątkowa narracja wystawy, poświęcona m.in. kuratorom dawnej ekspozycji oraz średniowiecznym mistrzom, których imiona za sprawą badań sprzed wieku przywrócone zostały historii sztuki. Oddając głos samym dziełom, możliwe będzie natomiast przyjrzenie się zmianom, którym zostały poddane zarówno w warstwie teoretycznej, stanowiąc temat badań z dziedziny historii sztuki, jak i praktycznej – będąc obiektami objętymi działaniami konserwatorskimi.
Zwiedzający obejrzą dzieła sztuki średniowiecznej obecne na ekspozycji sto lat temu, te, które z różnych względów zostały z niej wycofane, oraz takie, które – mimo starań kuratorów – nigdy na nią nie dotarły.
Niezwykle ważne jest miejsce wystawy – w 1926 r. gotyckie zabytki umieszczone zostały w pawilonie wystawowym mieszczącym dziś Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej. W 2026 r. w gmachu tym arcydzieła śląskiej sztuki średniowiecznej zaprezentowane zostaną ponownie.
Wystawa jest częścią projektu „Gotyk w Polsce” realizowanego w latach 2026–2027 przez Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Muzeum Narodowe w Poznaniu i Zamek Królewski na Wawelu.
Realizacja: Sabin Kluszczyński