W 2026 r. przypada 300. rocznica urodzin Daniela Mikołaja Chodowieckiego jednego z najwybitniejszych rysowników, rytowników i ilustratorów europejskiego XVIII w., który przyszedł na świat 16 października 1726 r. w Gdańsku. Choć większą część życia spędził w Berlinie, jego twórczość pozostaje związana także z Wrocławiem. Liczne dzieła artysty były tutaj wydawane, a część jego grafik znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu.
Młody artysta po nagłej śmierci ojca, Gottfrieda Chodowieckiego, zajął się handlem i podjął pracę w sklepie, aby wesprzeć rodzinę. W 1743 r., mając zaledwie siedemnaście lat, wyjechał z Gdańska do Berlina, gdzie pozostał już do końca życia. To właśnie tam stopniowo zdobywał pozycje artystyczną, osiągając zarówno stabilizację zawodową, jak i uznanie jako jeden z najważniejszych twórców grafiki swojej epoki.
Początkowo zajmował się malarstwem, a jednym z ważnych momentów w jego wczesnej karierze było namalowanie Pożegnania Jeana z rodziną, przedstawiającego dramatyczną scenę rozstania niewinnie skazanego na śmierć człowieka z najbliższymi. Ostatecznie jednak to nie malarstwo, lecz rysunek, rytownictwo i przede wszystkim ilustracja książkowa przyniosły mu największą sławę. Pracując nad ilustracjami do licznych publikacji, Chodowiecki wypracował własny język artystyczny i charakterystyczny warsztat, oparty na ścisłym powiązaniu obrazu ze słowem. Ilustracja nie była dla niego jedynie dekoracyjnym dodatkiem do tekstu, lecz jego integralnym, tworzącym wraz z nim spójną całość.
objaśnienie pedagogiczne koncepcji dzieła, b.d.
Ilustracje artysty ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu
W wielu cyklach graficznych Chodowieckiego widoczne są zainteresowania teatrem i literaturą europejską, szczególnie twórczością Williama Szekspira. Artysta wielokrotnie sięgał po sceny i motywy zaczerpnięte z jego dramatów, a szczególne miejsce zajmował wśród nich Hamlet. Fascynacja teatrem, literaturą i możliwościami narracyjnymi grafiki pozwalała mu budować wielowątkowe przedstawienia, w których gest, mimika i szczegół stroju stawały się nośnikami znaczeń.
Jako twórca epoki oświecenia Chodowiecki pozostawał również pod wpływem jej najważniejszych idei. W jego twórczości widoczne jest zainteresowanie naturą, nauką, życiem społecznym oraz kulturą europejską. Artysta z uwagą obserwował otaczającą go rzeczywistość, dokumentując zarówno codzienność swoich czasów, jak i obyczaje, wydarzenia oraz różnorodne środowiska społeczne.
Daniel Chodowiecki zmarł 7 lutego 1801 r. w Berlinie. Największy zbiór prac tego artysty w Polsce znajduje się w Muzeum Narodowym w Gdańsku, jednak również w kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, w Dziale Grafiki i Rysunku XVI–XIX wieku, zachował się interesujący zespół jego grafik.
Natalia Sienkiewicz, Dział Grafiki i Rysunku XVI–XIX w. MNWr
■ Zoom na muzeum – zapraszamy również do lektury innych tekstów ➸