Ekspozycja stała

Panorama Racławicka

Panorama Racławicka to jedno z niewielu miejsc na świecie, gdzie podziwiać można relikt dziewiętnastowiecznej kultury masowej. Wielkie malowidło (15 × 114 m) dzięki zespoleniu szczególnych zabiegów malarskich (specjalna perspektywa) i technicznych (oświetlenie, sztuczny teren, zaciemnione, kręte podejście) „przenosi” widza w inną rzeczywistość i inny czas.

Ogromnych rozmiarów obraz upamiętniający zwycięską bitwę pod Racławicami miał być najważniejszą atrakcją lwowskiej Powszechnej Wystawy Krajowej w roku 1894. Jan Styka, pomysłodawca tematu i współtwórca płótna, uznał, że to właśnie ta „krzepiąca serca” batalia najpełniej uczci setną rocznicę insurekcji kościuszkowskiej i odda hołd bohaterom walczącym w obronie ojczyzny w przeddzień ostatniego rozbioru Polski. Nie pomylił się. Od dnia otwarcia – 5 czerwca 1894 roku – „Racławice” stały się punktem obowiązkowym na mapie turystycznej najpierw Lwowa, potem zaś, niespełna sto lat później, Wrocławia.

Elektryzująca dla publiczności XIX stulecia pozostawała nie tylko tematyka, ale i forma kompozycji. U schyłku wieku panoramy byty bardzo modne – stanowiły podówczas rozrywkę porównywalną z dzisiejszym kinem 3D. Odmienna perspektywa i iluzoryczność wywierały ogromne wrażenie: widz chętnie „przenosił się” w inną rzeczywistość, poniekąd współuczestniczył w wykreowanych ręką artystów wydarzeniach. Współczesny odbiorca być może zupełnie na odwrót – przesycony nowinkami technicznymi, zatrzymuje się przy wielkim płótnie, zastanawiając, w czym kryje się fenomen Panoramy Racławickiej. Warto odpowiedzieć sobie na to pytanie samodzielnie, odwiedzając wrocławską rotundę, która mieści w sobie to pierwsze i jedyne zachowane do dziś polskie dzieło tego rodzaju.

Mała Rotunda

Specjalnie dobudowane pomieszczenie mieści prezentację, na której ukazane zostały historyczne aspekty bitwy pod Racławicami. Wejście do pomieszczenia znajduje się za kasą biletową, obok wejścia na platformę widokową.

W środkowej części rotundy prezentowana jest plastyczna mapa terenu powtarzająca układ topograficzny rejonu, na którym odbywała się bitwa racławicka. Kolorowymi diodami zaznaczono pozycje i ruchy wojsk walczących w bitwie – wojska polskie (diody żółte) i wojska rosyjskie (diody zielone). Przebieg bitwy w oparciu o historyczne źródła przedstawia komentarz czytany przez lektora (w sześciu językach: polski, angielski, niemiecki, rosyjski, francuski, hiszpański), ożywiany dodatkowo przez zapalające się odpowiednio partie kolorowych diod. Informacje historyczne zawarte w komentarzu można tu skonfrontować z artystyczną wizją Kossaka i Styki.

W gablotach na obrzeżach rotundy znajduje się ekspozycja „Barwa i broń wojsk walczących pod Racławicami 4 kwietnia 1794”. Prezentowanych jest na niej 107 figurek ukazujących żołnierzy polskich i rosyjskich, w mundurach z epoki.
W gablotach przedsionka Małej Rotundy wystawione są także szkice malarskie, jakie Jan Styka i Wojciech Kossak wykonali na polach racławickich w kwietniu 1893 oraz malowany projekt plakatu Panoramy we Lwowie z 1894.

Hol główny

W czterech aneksach wydzielonych półkolistymi zakolami na ścianie południowej i zmiennym poziomem posadzki można zapoznać się prezentacjami multimedialnymi rozszerzającymi naszą wiedzę o Panoramie Racławickiej, jej twórcach i losach, szczegółach konserwacji oraz o innych europejskich panoramach.

Aneks pierwszy (na wprost wejścia) – przestrzenna mapa z zaznaczonym szlakiem bojowym insurekcji kościuszkowskiej od Krakowa przez Racławice, Szczekociny, Połaniec, Warszawę do Maciejowic.

Aneks drugi – na monitorze przedstawiane są prezentacje o innych polskich panoramach, panoramach europejskich oraz o twórcach Panoramy Racławickiej (w języku polskim).

Aneks trzeci – na monitorze emitowany jest film o konserwacji Panoramy Racławickiej i przygotowaniu jej do ekspozycji we wrocławskiej rotundzie (w języku polskim).

Aneks czwarty – na monitorze przedstawiane są te same prezentacje co w drugim aneksie, lecz w angielskiej wersji językowej.


Wystawy czasowe

„Tadeusz Kościuszko – nasz patron. Fragment kolekcji „Ikonografia kościuszkowska” Krzysztofa Lachowicza”
5 czerwca – 30 grudnia 2018
Wystawa przybliża dokumenty, fotografie oraz inne materiały ikonograficzne obrazujące tradycje kościuszkowskie kultywowane w 12 szkołach imienia Tadeusza Kościuszki z całej Polski. Jednocześnie obejrzeć można 370 tarcz uczniowskich z podstawowych i średnich szkół, których Kościuszko jest patronem, oraz 40 naszywek z imprez i rajdów kościuszkowskich, a także emblematy 7 formacji wojskowych imienia Naczelnika Insurekcji z 1794 r.

„Dostojni goście w Panoramie Racławickiej”
W witrynie holu Panoramy eksponowana jest wystawa ukazująca na fotografiach wizyty w Panoramie ważnych gości – m.in. papieża Jana Pawła II, królową Holandii Beatrix, króla Belgów Alberta II oraz ich wpisy do Księgi Honorowej.

Ekslibrisy kościuszkowskie
Prezentacja ekslibrisów poświęconych Tadeuszowi Kościuszce nagrodzonych w organizowanych corocznie przez Panoramę Racławicką Międzynarodowych Konkursach na ekslibris kościuszkowski.

 

print