Ekspozycja stała

Panorama Racławicka

Panorama Racławicka to jedno z niewielu miejsc na świecie, gdzie podziwiać można relikt dziewiętnastowiecznej kultury masowej. Wielki panoramowy obraz (15 × 114 m) dzięki zespoleniu szczególnych zabiegów malarskich (specjalna perspektywa) i technicznych (oświetlenie, sztuczny teren, zaciemnione, kręte podejście) „przenosi” widza w inną rzeczywistość i inny czas.

Ogromnych rozmiarów panorama upamiętniająca zwycięską bitwę pod Racławicami miała być najważniejszą atrakcją lwowskiej Powszechnej Wystawy Krajowej w roku 1894. Jan Styka, pomysłodawca tematu i współtwórca płótna, uznał, że to właśnie ta „krzepiąca serca” batalia najpełniej uczci setną rocznicę insurekcji kościuszkowskiej i odda hołd bohaterom walczącym w obronie ojczyzny w przeddzień ostatniego rozbioru Polski. Nie pomylił się. Od dnia otwarcia – 5 czerwca 1894 roku – „Racławice” stały się punktem obowiązkowym na mapie turystycznej najpierw Lwowa, potem zaś, niespełna sto lat później, Wrocławia.

Elektryzująca dla publiczności XIX stulecia pozostawała nie tylko tematyka, ale i forma kompozycji. U schyłku wieku panoramy byty bardzo modne – stanowiły podówczas rozrywkę porównywalną z dzisiejszym kinem 3D. Odmienna perspektywa i iluzoryczność wywierały ogromne wrażenie: widz chętnie „przenosił się” w inną rzeczywistość, poniekąd współuczestniczył w wykreowanych ręką artystów wydarzeniach. Współczesny odbiorca być może zupełnie na odwrót – przesycony nowinkami technicznymi, zatrzymuje się przy wielkim płótnie, zastanawiając, w czym kryje się fenomen Panoramy Racławickiej. Warto odpowiedzieć sobie na to pytanie samodzielnie, odwiedzając wrocławską rotundę, która mieści w sobie to pierwsze i jedyne zachowane do dziś polskie dzieło tego rodzaju.

Mała Rotunda

Specjalnie dobudowane pomieszczenie mieści prezentację, na której ukazane zostały historyczne aspekty bitwy pod Racławicami. Wejście do pomieszczenia znajduje się za kasą biletową, obok wejścia na platformę widokową.

W środkowej części rotundy prezentowana jest plastyczna mapa terenu powtarzająca układ topograficzny rejonu, na którym odbywała się bitwa racławicka. Kolorowymi diodami zaznaczono pozycje i ruchy wojsk walczących w bitwie – wojska polskie (diody żółte) i wojska rosyjskie (diody zielone). Przebieg bitwy w oparciu o historyczne źródła przedstawia komentarz czytany przez lektora (w sześciu językach: polski, angielski, niemiecki, rosyjski, francuski, hiszpański), ożywiany dodatkowo przez zapalające się odpowiednio partie kolorowych diod. Informacje historyczne zawarte w komentarzu można tu skonfrontować z artystyczną wizją Kossaka i Styki.

W gablotach na obrzeżach rotundy znajduje się ekspozycja „Barwa i broń wojsk walczących pod Racławicami 4 kwietnia 1794”. Prezentowanych jest na niej 107 figurek ukazujących żołnierzy polskich i rosyjskich w mundurach z epoki.
W gablotach przedsionka Małej Rotundy wystawione są także szkice malarskie, jakie Jan Styka i Wojciech Kossak wykonali na polach racławickich w kwietniu 1893 oraz malowany projekt plakatu Panoramy we Lwowie z 1894.

Hol główny

W czterech aneksach wydzielonych półkolistymi zakolami na ścianie południowej i zmiennym poziomem posadzki można zapoznać się prezentacjami multimedialnymi rozszerzającymi naszą wiedzę o Panoramie Racławickiej, jej twórcach i losach, szczegółach konserwacji oraz o innych europejskich panoramach.

Aneks pierwszy (na wprost wejścia) – przestrzenna mapa z zaznaczonym szlakiem bojowym insurekcji kościuszkowskiej od Krakowa przez Racławice, Szczekociny, Połaniec, Warszawę do Maciejowic.

Aneks drugi – na monitorze przedstawiane są prezentacje o innych polskich panoramach, panoramach europejskich oraz o twórcach Panoramy Racławickiej (w języku polskim).

Aneks trzeci – na monitorze emitowany jest film o konserwacji Panoramy Racławickiej i przygotowaniu jej do ekspozycji we wrocławskiej rotundzie (w języku polskim).

Aneks czwarty – na monitorze przedstawiane są te same prezentacje co w drugim aneksie, lecz w angielskiej wersji językowej.


Wystawy czasowe

„Tadeusz Kościuszko w falerystyce”

19 marca – 31 grudnia 2019

W 2019 r. przypadają 225. rocznica insurekcji kościuszkowskiej i 125. rocznica powstania „Panoramy Racławickiej”. Z tej okazji w holu Muzeum prezentowana będzie wystawa „Tadeusz Kościuszko w falerystyce”, stanowiąca fragment kolekcji „Ikonografia Kościuszkowska” znanego wrocławskiego kolekcjonera Krzysztofa Lachowicza, właściciela największego zbioru kościuszkianów w Polsce.

Zaprezentowanych zostanie ponad 650 odznak, medalików, żetonów, plakietek, zawieszek oraz innych znaków zaszczytnych okolicznościowych i pamiątkowych. Pokazane zostaną eksponaty z czasów zaborów oraz XX w., aż po aktualia z Polski, a także z Australii, Białorusi, Francji, Szwajcarii i USA. Są to znaki o charakterze patriotycznym, wojskowym, organizacyjnym, oświatowym, firmowym, sportowym i turystycznym. Upamiętniają one bohatera „Panoramy Racławickiej” – generała Tadeusza Kościuszkę. Utrwalił się on w świadomości narodu jako pierwszy w dziejach przywódca powstania, który poderwał Polaków do czynu zbrojnego, wskazując, że walka jest jedyną drogą do odzyskania niepodległości.
W ikonografii kościuszkowskiej falerystyka jest znaczącym działem, prezentującym tradycje upamiętniania osoby i działalności Tadeusza Kościuszki.

Ekslibrisy kościuszkowskie

Prezentacja ekslibrisów poświęconych Tadeuszowi Kościuszce nagrodzonych w organizowanych corocznie przez Panoramę Racławicką Międzynarodowych Konkursach na ekslibris kościuszkowski.

 

print