W mieście Plewen w Bułgarii znajduje się dzieło upamiętniające jedno z najważniejszych wydarzeń w historii kraju oraz symbol pamięci narodowej, to Panorama „Epopeja pleweńska 1877”. Ona również pojawić się musi na trasie podróży po europejskich panoramach.
Panorama przedstawia bitwę o Plewen z 11 września 1877 r., związaną z wojną rosyjsko-turecką w latach 1877–1878. Było to jedno z najważniejszych wydarzeń tego konfliktu, które doprowadziło do wyzwolenia Bułgarii spod niemal pięciowiekowego panowania Imperium Osmańskiego.
Obraz skupia się na trzecim szturmie na Plewen. Widz obserwuje kilka momentów rozgrywających się jednocześnie – od przygotowań wojsk i krwawych walk na polu bitwy, po cierpienie rannych i przeprawę armii. Centralnym punktem panoramy jest atak rosyjskich oddziałów na umocnienia osmańskie, ukazany w niezwykle dynamiczny sposób.
Panorama powstała w 1977 r. z okazji setnej rocznicy wyzwolenia Bułgarii. Głównym twórcą koncepcji artystycznej i kierownikiem zespołu pracującego nad obrazem był rosyjski malarz Nikołaj Wasiljewicz Owieczkin, członek Związku Artystów ZSRR oraz laureat Nagrody Państwowej Ukraińskiej SRR im. T. Szewczenki (1979). Specjalizował się w monumentalnym malarstwie historycznym i wojskowym. Przy realizacji panoramy współpracowało z nim dwunastu innych artystów z Rosji i Bułgarii.
Fot. materiały prasowe Muzeum Regionalnego w Plewen
Jednym z najciekawszych elementów panoramy jest nie tylko samo malowidło, ale również przestrzeń, w której zostało umieszczone. Monumentalny, brutalistyczny budynek o wysokości 47 metrów z zewnątrz przypomina cztery bagnety. Zaprojektowano go specjalnie dla tego dzieła, a jego forma nawiązuje do symboliki wojskowej i ma podkreślać znaczenie bitwy dla pamięci narodowej.
Panorama „Epopeja pleweńska 1877” nie jest jednak jedyną częścią ekspozycji. W muzeum znajdują się cztery sale: wprowadzająca, panoramiczna, diorama oraz końcowa. W pierwszej z nich znajduje się seria mniejszych obrazów przedstawiających najważniejsze wydarzenia z historii Bułgarii i wojny rosyjsko-tureckiej.
W drugiej sali znajduje się monumentalna panorama, natomiast w kolejnych pomieszczeniach zobaczyć można dioramę przedstawiającą ostatnią bitwę o miasto oraz obrazy ukazujące kapitulację Osmana Paszy i zimowe przejście wojsk rosyjskich przez Bałkany.
Płótno ma około 115 metrów długości i 15 metrów wysokości, a wraz z elementami dekoracyjnymi przed obrazem tworzy iluzję rzeczywistego pola bitwy. Dzięki połączeniu malarstwa, światła, dźwięku i specjalnie przygotowanej scenografii widz zostaje przeniesiony w sam środek wydarzeń sprzed niemal 150 lat.
Co ciekawe, znajduje się ona niedaleko rzeczywistego miejsca walk – na wzgórzu Skobełewskim, jednym z kluczowych punktów podczas oblężenia Plewen.
Małgorzata Szymoniak, praktykantka w Dziale Promocji i Komunikacji MNWr
■ Zoom na muzeum – zapraszamy również do lektury innych tekstów ➸