Na trasie podróży po europejskich panoramach przenosimy się do Węgier i ruszamy do miejscowości Ópusztaszer. To właśnie tam znajduje się jedno z najbardziej znanych dzieł węgierskiego malarstwa panoramicznego – Przybycie Węgrów – znane również jako Panorama Fesztyego. Losy tego obrazu okazały się nie mniej ciekawe niż wydarzenia, które przedstawia.
Powstanie panoramy związane było z obchodami tysiąclecia przybycia Madziarów do Kotliny Karpackiej – wydarzenia przedstawionego na obrazie. Jubileusz ten obchodzono w 1896 r. Dzieło pełniło więc funkcję nie tylko artystyczną, ale również symboliczną – miało wzmacniać poczucie dumy narodowej i przypominać o długiej historii Węgier.
Prace nad panoramą wzbudziły duże zainteresowanie prasy i społeczeństwa. Widząc ogromne zainteresowanie przedsięwzięciem, Rada Metropolitalna zdecydowała o budowie rotundy przeznaczonej specjalnie do prezentacji obrazu. Budynek wzniesiono w Budapeszcie, a obecnie mieści się w nim Muzeum Sztuki Współczesnej.
Fot. Ópusztaszeri Nemzeti Történeti Emlékpark
Obraz stworzył Árpád Feszty z zespołem artystów w latach 1892–1894. Początkowo planował namalować obraz przedstawiający potop biblijny. Ostatecznie, pod wpływem sugestii teścia, znanego pisarza Móra Jókaiego, zdecydował się ukazać przybycie Węgrów do Kotliny Karpackiej. W stworzeniu obrazu pomagała mu grupa artystów, do których w pewnym momencie przyłączyła się żona Fesztyego, malarka Róza Feszty Jókai.
Ciekawostką jest, że na obrazie przedstawiono kilka znanych postaci ówczesnego życia publicznego. Wśród nich znalazł się również sam Árpád Feszty, który sportretował siebie w roli jednego z książąt.
Fot. Ópusztaszeri Nemzeti Történeti Emlékpark
Otwarcie panoramy nastąpiło 13 maja 1894 r. i zgodnie z oczekiwaniami, obraz wzbudził ogromne zainteresowanie. Uznawano go za jedno z najważniejszych dzieł Wystawy Tysiąclecia. Rok później płótno przewieziono do Londynu na Wystawę Światową, co okazało się finansową porażką – brytyjska publiczność nie była już bowiem tak zainteresowana obrazem poświęconym historii Węgier.
W czasie II wojny światowej obraz został poważnie uszkodzony – część płótna została zniszczona, a przez wiele lat jego przyszłość pozostawała niepewna. Dopiero w latach 90. XX w. rozpoczęto kompleksową renowację dzieła.
Dziś Panorama Fesztyego znajduje się w Narodowym Parku Dziedzictwa Historycznego w Ópusztaszer, gdzie można oglądać ją w specjalnie zbudowanej rotundzie. Dzięki połączeniu monumentalnego malarstwa, światła, dźwięku i elementów scenografii widz zostaje przeniesiony w świat legendy o narodzinach Węgier.
Małgorzata Szymoniak, praktykantka w Dziale Promocji i Komunikacji MNWr
■ Zoom na muzeum – zapraszamy również do lektury innych tekstów ➸