ZAPOWIEDŹ: po/wy/miary

Dorota Nieznalska  ■  Jörg Herold  ■  Katarina Pirak Sikku


8 września – 24 listopada 2019

Kuratorzy wystawy: Iwona Dorota Bigos, Martin Schibli


Trójka artystów – Dorota Nieznalska, Jörg Herold, Katarina Pirak Sikku – podąża śladem pseudonaukowych antropologicznych badań wykorzystywanych do celów skierowanych przeciwko człowiekowi i przy pomocy sztuki próbuje odpowiedzieć na pytania, jak wytłumaczyć powszechne resentymenty przeciwko obcym, ich trwałość i aktualność.
Wystawa zorganizowana w 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej.

Punktem wyjścia wystawy jest wieloczłonowa instalacja Doroty Nieznalskiej Badania SRV Sektion Rassen- und Volkstumsforschung, która powstała jako efekt badań artystki w archiwum Instytutu Niemieckich Prac na Wschodzie, założonego przez Generalnego Gubernatora Hansa Franka w Krakowie w 1940 r. Jego zadaniem było m.in. naukowe opracowanie danych antropologicznych różnych grup etnicznych. Zebrane dokumenty miały służyć udowodnieniu, że te grupy nie nadają się do germanizacji i w związku z tym powinny ulec likwidacji.
Nieznalska od lat podąża ścieżkami badania przemocy w historii oraz współczesności. To właśnie jej zaawansowane studia materiałów IDO stały się inspiracją do stworzenia koncepcji wystawy „po/wy/miary”.

Również Jörg Herold od 2006 r. wielokrotnie podejmował w swoich pracach tematykę badań ras, nawiązując do wywodów XIX-wiecznych teoretyków: niemieckiego antropologa J. F. Blumenbacha czy włoskiego psychiatry C. Lombrosa.
Na wystawie zaprezentowane zostaną dwie realizacje artysty: wielkowątkowa interdyscyplinarna praca Herold Das Kaukasische – Eine Nachlese zu Empfindungen des Herrn Blumenbach (Kaukaskie – rezultaty odczuć pana Blumenbacha) i instalacja malarska Körper zeigt Seele – Herr Lombroso sieht das Böse (Ciało i dusza – pan Lombroso widzi zło).

Polsko-niemiecką perspektywę poszerzy prezentacja prac Katariny Pirak Sikku ze Szwecji. Artystka, badając historię swojej rodziny, należącej do grupy etnicznej Saamów, dotarła do archiwów Państwowego Instytutu Higieny Rasy w Uppsali – instytucji, która swoją działalność rozpoczęła już w roku 1922 i była pierwszą placówką na świecie zajmująca się naukowym rasizmem. Opracowane tam zestawienie cech typowych dla czystej szwedzkiej rasy stało się podstawą do prowadzenia przymusowej sterylizacji osób z niesprawnością intelektualną oraz przedstawicieli tzw. ras gorszych – w tym również Saamów. Pirak Sikku w nowej realizacji – stworzonej specjalnie dla Pawilonu Czterech Kopuł – sięga do tematów współczesnych konfliktów dotykających szwedzkich Saamów, które można ogólnie nazwać zaszłościami postkolonialnymi

Zaproszenie do stworzenia wspólnej instalacji artystów pracujących w bardzo różny sposób, posługujących się odmiennymi mediami jest świadomym wyborem i gwarancją powstania projektu o złożonym i wielowarstwowym przesłaniu.
Wystawa jest zarówno zaproszeniem do refleksji nad faktami historycznymi, które choć ukryte, działają na naszą europejską podświadomość i teraźniejszość, jak i próbą wizualizacji niebezpieczeństw wynikających z posługiwania się nauką jako narzędziem reżimów totalitarnych w walce przeciwko tolerancji i demokracji.

Prezentacji będzie towarzyszył katalog z tekstami kuratorów i niezależnych naukowców zajmujących się m.in. ogólnym tematem eugeniki oraz weryfikacją badań IDO, które stanowią ważny przekaz historyczny na temat wojny, okupacji, zagłady, martyrologii.
Jesienią odbędzie się również cykl spotkań interdyscyplinarnych, których wspólnym mianownikiem jest – ponownie niestety aktualny – temat rasizmu i jego wpływu na naszą teraźniejszość, m.in. rozwój ruchów nacjonalistycznych w dzisiejszej Europie.


Dorota Nieznalska – absolwentka Wydziału Rzeźby Akademii Sztuki w Gdańsku, gdzie w 2013 r. uzyskała stopień doktora. Realizuje prace z zakresu rzeźby, instalacji, fotografii, wideo. W swoich wczesnych pracach wykorzystywała między innymi symbole religijne. Problem silnej tradycji katolickiej panującej w Polsce łączyła z męską dominacją w społeczeństwie. Poruszała także tematy tożsamości, seksualności oraz stereotypowych ról kobiet i mężczyzn. Obecnie interesują ją zagadnienia relacji społecznych i politycznych w kontekście przemocy. Realizuje projekty badawcze dotyczące miejsc pamięci, śladów pamięci/zapomnienia oraz historii.

Jörg Herold należy do czołówki niemieckich artystów wizualnych. Interesują go mechanizmy przechowywania i zabezpieczenia pamięci, również tej kulturowej. W poszukiwaniach sięga zarówno do dzieł naukowych jak i literatury historycznej. Posługując się filmem, instalacją, rysunkiem i malarstwem bada wyimaginowane i rzeczywiste miejsca pamięci. Nazywa siebie „dokumentalnym archeologiem”.
W latach 1991 i 1995 brał udział w biennale w Sydney i Wenecji, a w 1997 roku prezentował prace na documenta X. W 2003 stworzył dla Bundestagu w Berlinie architektoniczny projekt Lichtspur auf Dateline.

Katarina Pirak Sikku – artystka wizualna, stypendystka MFA Sztuk Pięknych na Uniwersytecie Umeå (2005). Jej fotografie, rysunki, instalacje i prace tekstowe odnoszą się zarówno do bezpośredniej historii rodziny, jak i faktów historycznych, które miały wpływ na jej życie osobiste. W twórczości wykorzystuje subtelne przesunięcia, a jej prace wywołują całe spektrum emocji od płaczu do śmiechu.
Prace artystki prezentowane były w Korundi (Rovaniem, Finalndia), Grafikens hus (Mariefred, Szwecja), Museo de Arte Moderno de Medellín (Kolumbia), Árran lulesamisk senter (Norwegia) oraz Bildmuseet (Umeå, Szwecja).

Martin Schibli jest jednym z najbardziej uznanych kuratorów szwedzkich pracujących w kontekście międzynarodowym. Dzięki swojej koncepcji kuratorskiej w latach 2006–2012 – jako dyrektor artystyczny w Konstmuseum (Muzeum Sztuki) w Kalmarze – przekształcił tę instytucja w jedną z najlepszych w Szwecji. Był również dyrektorem artystycznym Konsthall w Växjö.
Jego działalność kuratorską kształtowały indywidualne wystawy m.in. Artura Żmijewskiego, Swetlany Heger, Guy Ben-Ner, Mariny Naprushkin i Georga Baselitza oraz wystawy zbiorowe poruszające tematykę światowych konfliktów politycznych, krytyki społecznej 1993–2005 czy szwedzkiej sztuki konceptualnej.
W przeciągu ostatnich 10 lat był kuratorem około 95 wystaw w jedenastu krajach. m.in. Szwecji, Rosji, Niemczech, Litwie, Mołdawii, Białorusi i Polsce. Pracuje również jako nauczyciel akademicki, a także pisze książki.

Iwona Dorota Bigos – historyczka sztuki i kuratorka, autorka tekstów o sztuce współczesnej i praktyce kuratorskiej. Studiowała historię sztuki, kulturoznawstwo oraz historię na Uniwersytecie Wrocławskim i Bremeńskim (Niemcy). Była dyrektorką założycielką Gdańskiej Galerii Miejskiej (w latach 2009–2015), a w 2017 roku dyrektorką muzeum Stadtgalerie w Kilonii. Jest autorką ponad 20 indywidualnych i zbiorowych wystaw w Polsce i za granicą. W Gdańsku współtworzyła dwa coroczne międzynarodowe festiwale: Grassomania i Narracja, była także pomysłodawczynią Gdańskiego Biennale Sztuki.
Jest współautorką międzynarodowych wydarzeń artystycznych w przestrzeni publicznej: „Kozanów – w poszukiwaniu cudownego” we Wrocławiu (2016) oraz pierwszej edycji interdyscyplinarnego „Polenbegeisterungswelle. Polska topografia Berlina” w stolicy Niemiec (2017).
Od lutego 2018 roku kieruje Pawilonem Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej Oddziałem Muzeum Narodowego we Wrocławiu.


logotypy organizatorow

 

print