Tu strzyka, tam łupie, ale rży. A sumienie kąsa. Tadeusz Brzozowski – inspiracje, konteksty, ślady

22 kwietnia – 29 lipca 2018

Kurator: Anna Chmielarz


Ponad 200 dzieł Tadeusza Brzozowskiego – jednej z najważniejszych i najwybitniejszych indywidualności polskiej sztuki XX w. – prezentowanych jest na wystawie zorganizowanej z okazji przypadającej w tym roku 100. rocznicy urodzin artysty. Twórczość Brzozowskiego ukazana została w kontekście jego inspiracji, dzieł jego przyjaciół, uczennic oraz innych artystów, których łączy z nim podobne widzenie świata.

Ekspozycja pozwala prześledzić, na podstawie wybranych przykładów, ewolucję procesu twórczego artysty od lat dziecięcych (lata 20. XX w.) do jego ostatnich dzieł, które powstały tuż przed śmiercią w 1987 r. Przede wszystkim jest próbą pokazania sztuki Brzozowskiego przez pryzmat rysunku, który wciąż znajduje się w cieniu malarstwa, a odgrywa bardzo ważną rolę w jego twórczości.

– Rysunki stanowią równorzędną obrazom, konsekwentnie budowaną część spuścizny twórcy – mówi Anna Chmielarz, kuratorka wystawy. – Posiadają niezwykłą siłę i artystyczną pełnię. Można traktować je jako swoisty klucz do obrazów, ale przede wszystkim – począwszy od roku 1954 – każdy z nich jest skończonym, odrębnym dziełem o niesamowitym bogactwie kreski, form i treści oraz wieloznacznym tytule. Na wystawie, obok rysunków, pokazane zostaną obrazy, grafiki, projekty scenograficzne i murali oraz projekt tkaniny.

Sztuka Tadeusza Brzozowskiego zaprezentowana została w trzech kontekstach. Pierwszy to jego inspiracje: twórczość Tadeusza Makowskiego, Stanisława Ignacego Witkiewicza, polska i obca sztuka nowożytna, m.in. dzieła Albrechta Dürera, tańce śmierci, portrety trumienne. Drugi kontekst to sztuka wybitnych kolegów artysty: Aliny Szapocznikow, Magdaleny Abakanowicz, Tadeusza Kantora, Jerzego Tchórzewskiego, Władysława Hasiora i Antoniego Rząsy; trzeci to prace jego uczennic: Izabelli Gustowskiej i Aldony Mickiewicz. Do ostatniego kręgu można dołączyć także twórczość Doroty Kuczmy, Wojciecha Ćwiertniewicza, Piotra Janasa i Jakuba Juliana Ziółkowskiego, których łączy z Brzozowskim podobne widzenie świata, człowieka, poczucie humoru, a niekiedy również nieoczywiste na pierwszy rzut oka związki formalne.

Fot. Arkadiusz Podstawka

W sumie na wystawie można zobaczyć blisko 300 dzieł (zarówno autorstwa Tadeusza Brzozowskiego, jak i innych twórców) wykonanych w różnych technikach (malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba, asamblaż, tkactwo artystyczne) powstałych pomiędzy XVI a XXI w. Niektóre z nich prezentowane są po raz pierwszy. Obiekty pochodzą ze zbiorów polskich muzeów, galerii, zbiorów rodziny artysty oraz kolekcji prywatnych. Ciekawostką są należące do Brzozowskiego prace innych twórców, które towarzyszyły mu na co dzień.

– Muzeum Narodowe we Wrocławiu, w swoim nowym oddziale Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej, powraca po 20 latach do próby ponownego zaprezentowania twórczości Tadeusza Brzozowskiego – mówi Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu. – Robimy to w przekonaniu, iż ten dystans czasowy pozwala na nowo, dogłębniej i skuteczniej wniknąć w artystyczne ego tej niezwykle twórczej jednostki. Ekspozycja pozwoli na lepsze zrozumienie intencji artysty, pokaże konteksty i inspiracje, które w jego obrazach, a nade wszystko w rysunkach tak często i wymownie dają o sobie znać. Dzieła sztuki stają się bowiem wraz z upływem czasu źródłem jeszcze bardziej dociekliwych badań, błyskotliwych interpretacji i nowych ustaleń.


 Tadeusz Brzozowski (1918–1987), wybitny artysta malarz, rysownik, scenograf i pedagog, który w latach 60. XX w. należał do artystycznej czołówki Europy. Jako jeden z nielicznych malarzy współczesnych do perfekcji opanował technologiczne tajniki tworzywa, którym posługiwał się równie biegle, jak dawni mistrzowie. Wypracował jedyną w swym rodzaju „alchemię koloru”, która – jak pisał Aleksander Wojciechowski – była zjawiskiem wyjątkowym w europejskiej sztuce XX w. Jego niezwykłe, pełne tajemniczych przestrzeni, wielowarstwowych struktur i świetlistych barw dzieła tworzą wieloznaczną, przewrotną i wciąż uniwersalną opowieść, zbudowaną z konfliktów, przeciwieństw oraz radości wpisanych w ludzką egzystencję. Jego prace, docenione i nagradzane na całym świecie, znajdują się w zbiorach najważniejszych instytucji muzealnych, galerii oraz kolekcji prywatnych.



Program wydarzeń towarzyszących


DLA DOROSŁYCH

27 lipca, godz. 17:00
Oprowadzanie kuratorskie Anny Chmielarz (wstęp z biletem na wystawę czasową)

29 lipca, godz. 15:00
Seans filmu „Brzuch” z 1979 roku, w reż. Andrzeja Papuzińskiego (czas trwania 26 minut, wstęp wolny)


DLA DZIECI

* zapisy na tydzień przed wydarzeniem: tel. 71 712 71 81 lub edukacja.pawilon@mnwr.art.pl

17 lipca, godz. 11:00
Muzyka jak malowana (warsztaty dla dzieci 7–11 lat, prowadzenie: Monika Krysztofińska, zapisy*, wstęp za 3 zł)

21 lipca, godz. 11:00
Uwaga! Kolor pociąga (zabawy plastyczno-ruchowe dla dzieci w wieku 6–10 lat, prowadzenie: Barbara Przerwa, zapisy*, wstęp za 5 zł)

24 lipca, godz. 11:00
(W)koło barw (warsztaty dla dzieci 6–10 lat, prowadzenie: Monika Krysztofińska, zapisy*, wstęp za 3 zł)

28 lipca, godz. 11:00
Kicha mądrali – czarno-biały świat rysunku (warsztaty dla dzieci 6–10 lat, prowadzenie: Barbara Andruszkiewicz, zapisy*, wstęp za 3 zł)


Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości

Logo Niepodległa

print