28 września przypada Dzień Jabłka. Z tej okazji zachęcamy do wgryzienia się w jabłkowy przysmak i przeczytania kilku słów o tym, czego symbolem jest jabłko w sztuce chrześcijańskiej…
Kiedy mówimy o symbolice jabłka w sztuce, niemal od razu myślimy o przedstawieniach grzechu pierworodnego. Biblijna historia nie zdradza nam jednak, jaki konkretnie owoc z drzewa poznania dobra i zerwali Adam i Ewa. Z czego więc wynika jego negatywny odbiór w ikonografii chrześcijańskiej?
Odpowiedź na to pytanie znajduje się w… słowniku! W języku łacińskim słowa „jabłko” oraz „zło” zapisuje się słowem „malum”. Nic więc dziwnego, że uznano jabłko za dobry rekwizyt do takich przedstawień, w końcu kto nie kocha żartów słownych?
Jabłka pojawiają się także w przedstawieniach ukazujących Marię z Dzieciątkiem. W tym wypadku nie oznacza to oczywiście, że Maria i mały Jezus zgrzeszyli, wręcz przeciwnie!
Fot. archiwum MNWr
Jabłko w rękach Dzieciątka nawiązuje do starotestamentowej historii Adama i Ewy, jednocześnie informując nas, że grzechy ludzkości zostały odkupione, a raczej niedługo zostaną, przez trzymanego przez Marię Jezusa. Jabłko staje się więc poniekąd także symbolem męki Chrystusa.
W kulturze żydowskiej, która nie opiera się na łacińskich przekładach pisma, jabłko odbierane jest w sposób pozytywny i stanowi na przykład pomyślną, noworoczną wróżbę.
W średniowiecznej Europie popularne stało się jeszcze jedno jabłko o symbolicznym znaczeniu: jabłko królewskie. Stanowiło ono insygnium królewskiej władzy i niezależności od cesarza, z takim jabłkiem również ukazywano Chrystusa na wielu średniowiecznych wizerunkach, co symbolizować miało jego królowanie nad całym światem.
Smacznego jabłka! Zachęcam do poszukania przedstawień tego owocu w dziełach sztuki pokazywanych na wystawie „Stulecie. W rocznicę wielkiej wystawy śląskiej sztuki średniowiecznej” w Pawilonie Czterech Kopuł. Oglądać ją można do końca tego roku. Zapraszam!
Julia Stacha, asystentka kuratorska wystawy „Stulecie”
■ Zoom na muzeum – zapraszamy również do lektury innych tekstów ➸