100 lat temu urodził się świat Waldemar Cwenarski (1926–1953) – legenda wrocławskiej sceny artystycznej, twórca o porażającej sile wyrazu i jeden z najwybitniejszych polskich artystów drugiej połowy XX wieku.
Żył zaledwie 27 lat. Choć jego losy brutalnie naznaczyły trauma II wojny światowej, utrata najbliższych i wreszcie tragiczna, niewyjaśniona do dziś śmierć, w jego sztuce nie ma wyłącznie mroku. Jest tam przede wszystkim rozbrajająca czułość, potrzeba empatii, miłości i wołanie o wolność.
To, co wyróżniało Cwenarskiego na tle innych twórców jego pokolenia, to unikatowa perspektywa – pokazywał świat z perspektywy dziecka boleśnie włączonego w wir historii, ale również z perspektywy najbliższej mu rodziny.
Kształtował materię obrazu pędzlem, szpachlą, nakładał farby dłonią. Miał niezwykłe wyczucie koloru, operował ciekawymi skrótami perspektywicznymi, dążył do syntezy przy zachowaniu maksymalnej siły wyrazu.
Dziś, w stulecie jego urodzin, czujemy szczególną dumę. Muzeum Narodowe we Wrocławiu posiada w swoich zbiorach największą i jedyną tak kompletną publiczną kolekcję jego prac, liczącą aż 96 dzieł. Zbiór ten zawdzięczamy profesor Krystynie Cybińskiej, wybitnej ceramiczce, przyjaciółce artysty.
Fot. W. Rogowicz
Zakończona na początku tego roku wystawa „Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania” przypomniała postać artysty. Jak pisał Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu:
„Jest coś w twórczości Waldemara Cwenarskiego wyjątkowego, profetycznego i na swój sposób uniwersalnego. Jego dzieła to otwarte trzewia egzystencji i trauma przeszłości, idące w parze z czymś nad wyraz subtelnym, intymnym i osobistym. To jeden z tych artystów, wobec twórczości którego nie sposób przejść obojętnie. Stawia nas pod murem niezliczonych pytań o granicę swobody artystycznej, zdumiewa bezmiarem wrażliwości i utwierdza w przekonaniu o niekwestionowanej skali swojego talentu.
Powierzona Muzeum Narodowemu we Wrocławiu opieka nad grobem artysty na cmentarzu św. Wawrzyńca przy ul. Bujwida idzie w parze z odpowiedzialnym dysponowaniem jego spuścizną artystyczną. W tym za krótkim życiu tak niewiele powstało, a z tego większość pozostaje u nas, w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu. To wszystko zobowiązuje […]”.
Anna Chmielarz, kustoszka w Dziale Malarstwa Współczesnego MNWr,
kuratorka wystawy „Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania”
■ Zoom na muzeum – zapraszamy również do lektury innych tekstów ➸