Na dziedzińcu Pawilonu Czterech Kopuł oglądać już można monumentalną rzeźbę Duch zrealizowaną przez Alę Savashevich w 2017 r.
Praca nawiązuje w formie do pomnika Lenina wykonanego z brązu i ustawionego w Stolinie – rodzinnym mieście artystki, wchodząc w dialog z silnie zakorzenioną praktyką wznoszenia pomników publicznych, którym zwykle nadaje się cechy „monumentalności”.
Savashevich zwraca uwagę zwłaszcza na drugorzędny detal, jakim jest rozwiany płaszcz, w którym ukazana została postać. Eksponując tę część garderoby, lecz usuwając ciało politycznego przywódcy, artystka odnosi się do tematów pamięci, ideologii i samej materialności rzeźby.
Udaje jej się podważyć traktowaną priorytetowo monumentalność poprzez wykorzystanie tkaniny – materiału miękkiego, lekkiego i nie-rzeźbiarskiego, a przez to zdolnego do kwestionowania ideologicznych aspektów tradycyjnie rzeźbiarskich tworzyw.
Fot. A. Kowalów
Budując wielopoziomowość znaczeń Savashevich sięga również po zagadnienie niewidzialnej pracy kobiet. Artystka w sposób symboliczny pojawia się jako szwaczka, szyjąc na maszynie wielkogabarytową figurę z filcu. Tym samym Duch wpisuje się w wątek sztuki kobiet – zaakcentowany na ekspozycji stałej Pawilonu, czerpiąc jednocześnie inspiracje z miękkich form rzeźbiarskich i spuścizny Magdaleny Abakanowicz.
Realiz. S. Kluszczyński
Savashevich odwołuje się także bezpośrednio do osobistych doświadczeń córki, studentki, kobiety wychowanej w okresie postsowieckim, w kraju i społeczeństwie kształtowanym przez doświadczenie autorytaryzmu i patriarchatu.
Dużą prezentację prac artystki oglądać będzie można od 16 maja 2026 w Muzeum Etnograficznym, gdzie przygotowywana jest wystawa „Ala Savashevich. Twoje ciało to pole pracy”. Odwołując się do przykładów historycznych i własnych doświadczeń dorastania w micie „ciężkiej pracy”, artystka prowadzić będzie dialog z własną twórczością oraz z muzealnymi obiektami ukazującymi kobiety przy pracy.
Ala Savashevich (ur. 1989) – rzeźbiarka, twórczyni instalacji, prac wideo. Absolwentka Białoruskiej Państwowej Akademii Sztuki w Mińsku oraz Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, obecnie przygotowuje doktorat na krakowskiej ASP.