Średniowiecze inspiruje! Wrocławski grafik Stefan Szmidt (1923–2017) zaproponował swoiste średniowieczne true crime w ośmiu aktach.
Krzyż pokutny (1978) przypomina książkę blokową – późnośredniowieczne wydawnictwo, w którym obraz i krótki tekst odbijano z drewnianych klocków, podejmując zwykle tematykę religijną i moralizatorską. W ośmiu linorytach artysta prowadzi historię od narastającego konfliktu i zabójstwa, przez sąd oraz skruchę, po wykonanie kamiennego krzyża i pojednanie z rodziną ofiary. Przywołuje tym samym późnośredniowieczne ugody, w których ufundowanie takiego znaku mogło należeć do zobowiązań sprawcy wobec bliskich zabitego.
Szmidt przekształca ten motyw w obrazową przypowieść, swobodnie łącząc krzyż pojednania i łacińskie sentencje z kostiumami zaczerpniętymi ze średniowiecznego oraz nowożytnego repertuaru.
Uskrzydlone główki puttów sąsiadują z diabłami przypominającymi drolerie wyjęte z marginesów gotyckich rękopisów, a pojawiające się niekiedy współczesne strzałki unaoczniają napięcia między postaciami lub wskazują kierunek działania – choćby drogę duszy zmarłego ku niebu.
Sekwencyjna narracja przypomina zarazem XX-wieczne powieści graficzne Fransa Masereela czy Ottona Nückela. Ekspresjonizujący język czarno-białej grafiki Szmidt wpisuje jednak w średniowieczny anturaż, wykorzystując go do zilustrowania prawidła moralności, które pieczętuje ostatnią sentencją: Concordia sit – et pax (Niech zapanują zgoda i pokój).
Justyna Chojnacka, Dział Grafiki i Rysunku XX i XXI w.
■ Zoom na muzeum – zapraszamy również do lektury innych tekstów ➸