Ciało jako rzeźba, rzeźba jako pamięć… Mija właśnie 100. rocznica urodzin Aliny Szapocznikow.
Twórczość artystki należy do najciekawszych i najbardziej oryginalnych przejawów nowego myślenia o sztuce, ukształtowanego w warunkach powojennych i wciąż zaskakująco aktualnego.
Fot. Pracownia Fotografii MNWr oraz Gabinet Dokumentów MNWr
Szapocznikow urodziła się w Kaliszu, w rodzinie żydowskich lekarzy. Dzieciństwo spędziła w Pabianicach, gdzie po wybuchu wojny została wraz z matką przymusowo osiedlona w getcie utworzonym w 1940 r. Po jego likwidacji przeniesiona została do getta w Łodzi, a chwilę później do obozów koncentracyjnych: Auschwitz, Bergen-Belsen, a następnie do Theresienstadt w Czechach, w którym przebywała od 1943 do 7 maja 1945 r.
Po wojnie wraz z transportem więźniów Szapocznikow trafiła do Pragi. Tu podjęła decyzję o zostaniu rzeźbiarką i w 1947 r. rozpoczęła naukę w Wyższej Szkole Artystyczno-Przemysłowej w pracowni Josefa Wagnera. Z końcem tego samego roku wyjechała do Paryża. Przez dwa lata studiowała w École Nationale Supérieure des Beaux-Arts. Ze względu na stan zdrowia wymagający hospitalizacji nie udało jej się ukończyć studiów.
Twórczość Szapocznikow rozwijała się od końca lat 40. do początku lat 70. XX w., kiedy przerwana została przez przedwczesną śmierć artystki.
Na bogaty dorobek twórczy Szapocznikow składają się dzieła będące przykładem tradycyjnej rzeźby figuralnej, asamblaże i realizacje ready-made, aż po oryginalne, indywidualnie opracowane rzeźby z poliestru i żywic, stanowiących efekt jej wieloletnich eksperymentów formalnych i materiałowych.
W kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu znajduje się kilkadziesiąt realizacji rzeźbiarki reprezentujących dwie niepełne dekady jej twórczości – lata 1954–1972. Zbiór ten budowany był jeszcze za życia artystki od roku 1968, kiedy zasób muzealny wzbogaciły: uznana za przełomową dla jej twórczości rzeźba Ekshumowany (1955) oraz mniej znany, wykonany w sztucznym kamieniu Tors (1957). Z czasem kolekcja rozrosła się do blisko trzydziestu realizacji, obejmujących obiekty przestrzenne oraz przykłady dzieł rysunkowych.
Prace Szapocznikow prezentowane na wystawie stałej w Pawilonie Czterech Kopuł stanowią kluczowy element fragmentów ekspozycji poświęconych pamięci wojny oraz aspektowi ciała w sztuce.
dr Małgorzata Micuła, Dział Rzeźby MNWr
■ Zoom na muzeum – zapraszamy również do lektury innych tekstów ➸