4 kwietnia 2026 r. przypada 232. rocznica bitwy pod Racławicami.
„Batalia pod Racławicami trwała od godziny trzeciej po południu do godziny ósmej w wieczór. Skutek jej jest zupełne zwycięstwo. Otrzymaliśmy plac bitwy, wzięliśmy jedenaście armat wielkiego i mniejszego kalibru z zaprzęgami i amunicją do nich należącymi. Wzięliśmy sztandar kawalerii, pułkownika, kapitana, porucznika, chorążego i ośmnastu jeńców. […] Zdobyto wiele orderów i znaków oficerskich i wojsko zwycięskie wykrzyknęło na polu bitwy: Wiwat Naród! Wiwat Wolność!” – pisał naczelnik Tadeusz Kościuszko 5 kwietnia 1794 r., dzień po racławickim zwycięstwie nad armią rosyjską.
I choć powstanie kościuszkowskie ostatecznie zakończyło się klęską, to Racławice urosły do rangi symbolu o znaczeniu propagandowym i moralnym. Nie tylko pozwoliły rozszerzyć walkę powstańców na inne dzielnice kraju, ale na długie lata utraconej niepodległości pokazały siłę i znaczenie zjednoczenia narodu ponad społecznymi podziałami, dając jednocześnie nadzieję na możliwość wyzwolenia się spod jarzma zaborów.
O zwycięstwie wojsk polskich pod Racławicami zdecydował udział kosynierów – uzbrojonych w kosy chłopów, którzy pierwszy raz, na tak wielką skalę, stali się bohaterami polskiej historii. Kościuszko, w geście uznania dla ich walecznej postawy, przywdział po bitwie chłopską sukmanę.
Anna Jezierska, kustoszka w Dziale Malarstwa XVI–XIX w. MNWr oraz w Muzeum „Panorama Racławicka”
■ Zoom na muzeum – zapraszamy również do lektury innych tekstów ➸